Hoe neem je een goed doel op in je testament?

We proberen jullie hieronder wat wegwijs te maken in deze materie (informatie vanop het internet), maar raadpleeg zeker ook een notaris, zodat je zeker bent geen fouten te maken en de eigen erfgenamen niet te benadelen!

Info uit: testament.be en de Koninklijke Federatie van het Belgische Notariaat.

Het testament …

Alleen door het opmaken van een testament kunt u ervoor zorgen dat uw wensen na uw overlijden worden uitgevoerd. Bovendien voorkomt u mogelijke vervelende situaties. Voor uw nabestaanden is het prettig om te weten dat ze met al uw wensen rekening kunnen houden. Niet alleen mensen met een groot vermogen stellen een testament op. Een testament is voor iedereen belangrijk. Bovendien zit uw vermogen vaak ‘verborgen’ in bezittingen zoals een huis.

Door het opmaken van een testament kunt u zelf bepalen wie u wat wilt nalaten. Vermeld van de betreffende personen de volledige naam, de adresgegevens, de geboortedatum en geboorteplaats, bijvoorbeeld: Familie, Vrienden, Vereniging of een Goed Doel (vermeld hier ook het ondernemingsnummer om zeker te zijn dat het juiste goede doel wordt opgenomen).

Als u geen testament opmaakt, bepaalt de wet wie uw erfgenamen zijn. Dat zijn dan alleen bloedverwanten, echtgenoot, echtgenote of geregistreerde partner. Heeft u geen familie meer, dan vervallen uw bezittingen aan de staat. Erfgenamen betalen over erfenissen successierechten, die over bepaalde delen van de erfenis kunnen oplopen tot 55% in Vlaanderen en tot 80% in Brussel en Wallonië. Goede doelen betalen maar 8,5% in Vlaanderen, 12,5% in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en 7% in Wallonië.

Nadat u een overzicht heeft gemaakt van alle bezittingen en schulden en van de mensen die u wat wenst na te laten, kunt u vastleggen wie u wat wilt nalaten. Als u het moeilijk vindt om dit te bepalen, overleg dan eens met een vertrouwenspersoon.

Als u alle gegevens op een rij heeft, raden wij u aan naar de notaris te gaan. U bent nu goed voorbereid en u kunt een interessant gesprek voeren. Hij helpt u verder met de laatste details. U kunt uiteindelijk gerust zijn dat alles is geregeld en dat uw dierbaren goed achterblijven. Dat willen we toch allemaal?

Goede doel opnemen …

Het bepaald goed of de bepaalde som die u in uw testament nalaat aan een persoon of een organisatie wordt ‘legaat’ genoemd.

Er bestaan drie soorten ‘legaten’.

  1. Een bijzonder legaat: de erfgenaam krijgt geen gedeelte of percentage van de nalatenschap, maar wel een welbepaalde som geld of een precies omschreven goed, zoals bijvoorbeeld een huis, alle juwelen, een schilderij, …
  2. Een legaat ten algemene titel: de erflater legateert een gedeelte of een percentage van zijn goederen, bijvoorbeeld een vierde van de goederen, alle roerende of alle onroerende goederen, de helft van de onroerende goederen, …
  3. Een algemeen legaat: één of meer personen erven de algemeenheid van goederen die u bij uw overlijden nalaat.

Dit impliceert niet dat die personen ook alle goederen van de nalatenschap effectief ontvangen. Zij ontvangen enkel de rest van de nalatenschap waarover u niet op een andere wijze (via een bijzonder legaat of via een legaat ten algemene titel) heeft beschikt.

Hoe kan ik mijn nalatenschap overlaten aan een goed doel?

Het voorbehouden deel

Indien u zich niet in voornoemde wettelijke regeling kunt vinden (bv. omdat u een deel van uw nalatenschap aan een goed doel wil nalaten), dan kan u via uw testament een andere regeling uitwerken. Opgepast: uw vrijheid is hier niet onbeperkt! Sommige personen zijn immers niet alleen “wettelijke” erfgenamen, maar ook “reservataire” erfgenamen. Dit betekent dat zij steeds recht hebben op een voorbehouden erfdeel (ook wel reserve genoemd) in de nalatenschap. Een testament kan hieraan geen afbreuk doen. Zo heeft een langstlevende echtgenoot of echtgenote steeds recht op de helft van de nalatenschap in vruchtgebruik. Kinderen hebben eveneens een voorbehouden erfdeel. Ongeacht het aantal kinderen hebben ze samen recht op de helft van de nalatenschap in eigendom. U kan vrij beschikken over de andere helft. Die helft kan u vrij geven aan wie dan ook.

Het beschikbaar deel

Als u geen erfgenaam met een voorbehouden erfdeel heeft (bv. echtgenoot of echtgenote, kinderen, kleinkinderen, heeft u het recht het geheel of een deel van uw vermogen over te maken of te schenken aan een stichting of vereniging. Schenkt u aan een stichting of vereniging in de vorm van een duolegaat, of omgekeerd duolegaat, dan kunnen uw andere erfgenamen overigens flink wat successierechten besparen (zie zeker verder!!).

Het kan gebeuren dat de organisatie niet meer bestaat op het moment van overlijden. Het legaat kan dan niet meer worden overgemaakt. Ook een goed doel in vereffening kan geen legaten meer aanvaarden. Om die reden doe je er goed aan in je testament een vangnet te voorzien. Je geeft aan welke andere liefdadigheidsinstelling in dat geval de begunstigde is. Je kan de organisatie het best expliciet vermelden. Let op als je schenkt aan een kleine, onbekende organisatie. Dan is de kans reëel dat ze niet meer bestaat op de dag van het overlijden. Vermeld ook altijd het ondernemingsnummer van het goede doel. Naam en adres kunnen in de loop van de tijd wijzigen, maar het ondernemingsnummer, dat je kan terugvinden via het Belgisch Staatsblad, blijft altijd behouden.

Hoe werkt de techniek van het duo-legaat?

Erfenisrechten zijn progressief opgebouwd: hoe groter het nagelaten vermogen, hoe hoger het tarief. Daarnaast speelt ook de verwantschap tussen de overledene en de erfgenaam een rol. Directe erfgenamen, zoals echtgenoten of kinderen, betalen minder erfenisrechten dan bijvoorbeeld broers en zussen. Verre familie of erfgenamen die geen familieband hebben met de overledene betalen het meest. Een neef of nichtje, een vriend of vriendinn moet dus een flink deel van de erfenis afstaan aan de belastingen. Tenzij je een deel van je vermogen overmaakt aan een goed doel en die verplicht wordt om de successierechten van jouw nichtje of vriendin te betalen. Dat is de essentie van het duo-legaat.

Een voorbeeld

Francine laat 400.000 € na aan haar nichtje Sonja. Haar nalatenschap wordt zo verdeeld:

  • Via een testament zonder duolegaat ontvangt Sonja 194.500 € en betaalt ze 205.500 € aan erfbelasting.Sonja moet dus meer dan de helft van haar erfenis afstaan aan de belastingen.
  • Via een testament met duolegaat is dit verdeling van de 400.000 €: Via het duolegaat laat Francine 235.000 € na aan Sonja en 165.000 € aan het goede doel. Het goede doel krijgt de opdracht om alle erfbelasting te betalen en zal dus 128.775 € aan de belastingen overmaken. Sonja ontvangt 235.000 € en na het betalen van alle erfbelasting ontvangt het goede doel 36.225 €.

Conclusie: met een duolegaat doet Sonja 40.500 € voordeel én steunt Francine een goede doel.

LET WEL OP …

De fiscale regeling rond duolegaten zal in Vlaanderen wijzigen: deze techniek zal geen fiscaal voordeel meer opleveren voor alle overlijdens vanaf 1 juli 2021. 

Het blijft wel mogelijk om een duolegaat in een testament op te nemen, maar het zal niet meer mogelijk zijn om daarmee de belastingfactuur van uw particuliere begunstigden te drukken.
Heb je een duolegaat in je testament opgenomen en overlijd je na 1 juli 2021, dan bestaat het risico dat de goede doelen zoveel erfbelasting moeten betalen dat ze er niets aan overhouden en de erfenis zullen moeten verwerpen. 
Het is best mogelijk dat het testament, bij een overlijden na 1 juli 2021, niet de uitwerking krijgt die de erflater voor ogen had. 

Wanneer het decreet effectief gestemd zal zijn, zal men via testament.be opnieuw en uitgebreid informeren. Dan laat u uw duolegaat best nakijken en indien nodig aanpassen. In sommige gevallen zal uw duolegaat nog uitvoerbaar zijn, in andere gevallen niet. Dit moet individueel worden afgetoetst. 

Al de voorgestelde wijzigingen dienen echter nog te worden goedgekeurd door het Vlaams Parlement.
Indien u woonachtig bent in Vlaanderen en in het verleden een duolegaat hebt opgemaakt, hoeft u op dit ogenblik dus nog niets te ondernemen. Reeds opgemaakte duolegaten blijven sowieso uitvoerbaar tot 1 juli 2021. En ook nà 1 juli 2021 kan u uw testament met duolegaat nog aanpassen.

Visits: 186